Ý nghĩa phong tục thờ cúng ông Công, ông Táo của người dân Việt Nam

Ngày cúng ông Công, ông Táo 23 tháng Chạp hằng năm là một nét văn hóa đặc sắc của dân tộc Việt Nam. Phong tục thờ cúng ông Công ông Táo mang nhiều ý nghĩa nhân văn, hướng con người ta tích cực làm việc tốt, sống lương thiện. Và được lưu truyền trong dân gian từ nhiều đời nay. Các bạn đọc hãy cùng Phong thủy Vietaa về sự tích Táo Quân cũng như ý nghĩa ngày cúng ông Táo về trời phổ biến trong dân gian.

Sự tích ngày cúng ông Công, ông Táo

Cúng ông Công, ông Táo là nét văn hóa của người dân Việt Nam

Cúng ông Công, ông Táo là nét văn hóa của người dân Việt Nam

Thần Táo Quân trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam có nguồn gốc từ ba vị thần. Đó là Thổ Công, Thổ Địa, Thổ Kỳ của Lão giáo Trung Quốc.

Nhưng được Việt hóa thành sự tích “2 ông 1 bà” :

  • Vị thần Đất
  • Vị thần Nhà
  • Vị thần Bếp núc

Tuy vậy người dân vẫn quen gọi chung là Táo Quân hoặc ông Táo.

Sự tích ông Công, ông Táo của dân gian

Sự tích của người Việt kể rằng: Thị Nhi có chồng là Trọng Cao. Tuy ăn ở mặn nồng tha thiết với nhau, nhưng mãi không có con. Vì vậy, dần dà Trọng Cao hay kiếm chuyện xô xát dằn vặt vợ.

Một hôm, chỉ vì một chuyện nhỏ, Cao gây thành chuyện lớn, đánh Thị Nhi và đuổi đi. Nhi bỏ nhà, lang thang đến một xứ khác. Và sau đó gặp Phạm Lang. Phải lòng nhau, hai người kết thành vợ chồng. Phần Trọng Cao, sau khi nguôi giận thì quá ân hận. Nhưng vợ đã bỏ đi xa rồi. Ray rứt và nhớ quay quắt, Cao lên đường tìm kiếm vợ.

Ngày này qua tháng nọ, tìm mãi, hết gạo hết tiền, Cao phải làm kẻ ăn xin dọc đường. Cuối cùng, may cho Cao, tình cờ tìm xin ăn đúng nhà của Nhi, nhằm lúc Phạm Lang đi vắng. Nhi sớm nhận ra người hành khất đúng là người chồng cũ. Nàng mời vào nhà, nấu cơm mời Cao. Đúng lúc đó, Phạm Lang trở về. Nhi sợ chồng nghi oan, nên giấu Cao dưới đống rạ sau vườn.

Chẳng may, đêm ấy, Phạm Lang nổi lửa đốt đống rạ để lấy tro bón ruộng. Thấy lửa cháy, Nhi lao mình vào cứu Cao ra. Thấy Nhi nhảy vào đống lửa, Phạm Lang thương vợ cũng nhảy theo. Cả ba đều chết trong đám lửa.

Thượng đế thương tình thấy 3 người sống có nghĩa có tình. Bởi vậy phong cho làm vua bếp hay còn gọi là Định phúc Táo Quân.

  • Giao cho người chồng mới là Thổ Công trông coi việc trong bếp.
  • Giao cho người chồng cũ là Thổ Địa trông coi việc trong nhà
  • Giao người vợ là Thổ Kỳ trông coi việc chợ búa.

Không những định đoạt may, rủi, phúc họa của gia chủ. Mà các vị Táo còn ngăn cản sự xâm phạm của ma quỷ vào thổ cư, giữ bình yên cho mọi người trong nhà.

Ý nghĩa của việc cúng ông Công, ông Táo lên trầu trời

Ý nghĩa cúng ông Công, ông Táo lên trầu trời

Ý nghĩa cúng ông Công, ông Táo lên trầu trời

 

Lễ nghi, cúng ông Công, ông Táo không cần quá rườm rà nhưng phải chỉn chu và cần sự tôn kính, thành tâm.

Để không hiểu sai về tục cúng ông Công ông Táo, trước hết, người dân phải biết về nguồn gốc của tục lệ này của dân tộc.

Tục thờ cúng Táo quân của người Việt bắt nguồn từ 3 cơ sở:

  1. Một là tín ngưỡng phồn thực, cầu mong sự sinh sôi phát triển
  2. Hai là dựa trên cơ sở sản xuất của nông nghiệp lúa nước
  3. Ba là tín ngưỡng thờ đa thần, thờ cúng Táo quân thực chất là thờ cúng Thần Lửa.

Từ nguồn gốc là thờ thần lửa, về sau, phân hóa thành 3 vị thần gồm: Thổ Công, Thổ Địa và Thổ Kỳ. Đây là 3 vị thần quan trọng, giữ trách nhiệm trông coi chuyện bếp núc, đất đai và các công việc trong gia đình.

Tục lệ thả cá chép ngày 23 tháng Chạp

Tục lệ thả cá chép cúng ông Công, ông Táo

Tục lệ thả cá chép cúng ông Công, ông Táo

Truyền thuyết kể lại rằng: “Hàng năm, Táo quân được ông Trời phái xuống trần gian theo dõi và ghi chép những việc làm thiện – ác của loài người. Sau đó, cứ vào ngày 23 tháng Chạp hàng năm, Táo quân lại cưỡi cá chép hóa rồng lên Thiên đình. Và báo cáo tất cả việc làm tốt và chưa tốt của con người trong một năm. Để Thiên đình định đoạt công tội, thưởng phạt phân minh cho tất cả loài người”. Đến đêm Giao thừa, Táo quân mới trở lại trần gian để tiếp tục công việc trông coi bếp lửa gia đình.

Bởi thế cứ đến ngày Tết ông Công ông Táo là người Việt lại làm lễ cúng cá chép. Người dân thường chuẩn bị 2 hoặc 3 con cá chép sống. Và thả trong chậu nước, cúng cùng các đồ lễ khác. Sau khi cúng xong sẽ đem “phóng sinh” ở sông, ao, hồ, nghĩa là để đưa ông Táo về trời.

Sau khi cúng xong cá sẽ được thả ở sông, ao, hồ.

Ngoài ra, trong tâm thức người Việt, “cá vượt vũ môn” hay “cá chép hóa rồng” còn mang ý nghĩa của sự thăng hoa, biểu tượng của tinh thần vượt khó, sự kiên trì, bền chí chinh phục tri thức để đi tới thành công. Biểu trưng cho nhân cách thanh cao tiềm ẩn hoặc hướng đến một kết quả tốt đẹp.

Phóng sinh cá chép ngày Tết ông Công ông Táo không chỉ là một nét đẹp văn hóa. Mà còn thể hiện sự từ bi quý báu của người Việt Nam.

Thả cá chép đúng cách

Theo quan niệm dân gian, cá chép phải được thả trước giờ Ngọ (12h trưa ngày 23 tháng Chạp) thì mới kịp lên Thiên đình. Do vậy, ngay từ tối ngày 22 đến sáng sớm 23 tháng Chạp, người người đã bắt đầu thả cá ra sông, suối, hồ nước gần nhà.

Thả cá chép thế nào cho vừa đúng ý nghĩa tâm linh. Vừa đúng mục đích tái tạo nguồn lợi bảo vệ môi trường không phải ai cũng hiểu biết đầy đủ. Nhiều người không phải thả cá mà đổ, ném, quăng cá hoặc ném luôn cả túi ni lông chứa cá xuống ao, hồ.

Như vậy không chỉ làm ô nhiễm môi trường mà còn thể hiện thái độ bất kính, sai ý nghĩa, chuẩn mực với phong tục cổ truyền của dân tộc.

Thả cá chép đúng cách là thả từ từ, nhẹ nhàng xuống sông, hồ để cá còn có cơ hội được sống. Nhiều người cẩn thận còn thắp hương cầu khấn những điều tốt lành cho bản thân, gia đình. Rồi mới từ từ để cá chép bơi xuống mặt nước với lòng thành kính, thiêng liêng nhất.

Có như vậy con người mới mong tìm được sự bình an trong tâm linh và bảo vệ môi trường sống xung quanh.

Tham khảo bài viết ” Văn khấn ông Công ông Táo 23 tháng chạp chuẩn nhất tại Phong Thủy Vietaa” tại đây!